(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

महाभारत का अरयण्क पर्व – Mahabharat Aranyak Parv in Hindi


॥ श्रीः ॥
3.93. अध्यायः 093
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
युधिष्ठिरादिभिः क्रमेण ब्रह्मसरस्तीर्थगमनम् ॥ 1 ॥ तत्रशमठेन युधिष्ठिरादीन्प्रति गययज्ञवर्णनम् ॥ 2 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

वैशम्पायन उवाच। 3-93-0x(2007)(19822)
ने तथा सहिता वीरा वसन्तस्तत्रतत्र ह।
क्रमेण पृथिवीपाल नैमिषारण्यमागताः ॥ 3-93-1(19823)
तत्स्तीर्थेषु पुण्येषु गोमत्याः पाण्डवा नृप।
कृताभिषेकाः प्रददुर्गाश्च वित्तं च भारत ॥ 3-93-2(19824)
तत्र देवान्पितॄन्विप्रांस्तर्पयित्वा पुनःपुनः।
कन्यातीर्थेऽश्वतीर्थे च गवां तीर्थे च भारत ॥ 3-93-3(19825)
कालकोट्यां विपप्रस्थे गिरावुष्य च कौरवाः।
बाहुदायां महीपाल चक्रुः सर्वेऽभिषेचनम् ॥ 3-93-4(19826)
प्रयागे देवयजने देवानां पृथिवीपते।
ऊषुगप्लुत्य गात्राणि तपश्चातस्थुरुत्तमम् ॥ 3-93-5(19827)
गङ्गायमुनयोश्चैव संगमे सत्यसंगराः।
विपाप्मानो महात्मानो विप्रेभ्यः प्रददुर्वसु ॥ 3-93-6(19828)
तपस्विजनजुष्टां च ततो वेदीं प्रजापतेः।
जग्मुः पाण्डुसुता राजन्ब्राह्मणैः सह भारत ॥ 3-93-7(19829)
तत्र ते न्यवसन्वीरास्तपश्चातस्थुरुत्तमम्।
संतर्पयन्तः सततं वन्येन हविषा द्विजान् ॥ 3-93-8(19830)
ततो महीधरं जग्मुर्धर्मज्ञेनाभिसत्कृतम्।
राजर्षिणा पुण्यकृता गयेनानुपमद्युते ॥ 3-93-9(19831)
नगो गयशिरो यत्र पुण्या चैव महानदी।
वानीरमालिनी रम्या नदी पुलिनशोभिता ॥ 3-93-10(19832)
दिव्यं पवित्रकूटं च पवित्रधरणीधरम्।
ऋषिजुष्टं सुपुण्यं तत्तीर्थं ब्रह्मसरोतुलम् ॥ 3-93-11(19833)
अगस्त्यो भगवान्यत्र गतो वैवस्वतं प्रति।
रउवास च स्वयं तत्र धर्मराजः सनातनः ॥ 3-93-12(19834)
सर्वासां सरितां चैव समुद्भेदो विशांपते।
यत्रसंनिहितो नित्यं महादेवः पिनाकधृक् ॥ 3-93-13(19835)
`परिपूर्णः परंज्योतिः परमात्मा सनातनः।
ब्रह्मादिभिरुपास्योऽयं भगवान्परमेश्वरः ॥ 3-93-14(19836)
तं प्रणम्य महादेवं चतुर्वर्गफलप्रदम्।
रसिद्धिक्षेत्रमिदं मत्वासर्वेषांमोक्षकाङ्क्षिणाम् ॥ 3-93-15(19837)
तत्र ते पाण्डवा वीराश्चातुर्मास्यैस्तदेजिरे।
ऋषियज्ञेन महता यत्राक्षयवटो महान्।
अक्षये देवयजने अक्षयं यत्रवै फलम् ॥ 3-93-16(19838)
ये तु तत्रोपवासांस्तु चक्रुर्निश्चितमानसाः।
ब्राह्मणास्तत्रशतशः समाजग्मुस्तपोधनाः ॥ 3-93-17(19839)
चातुर्मास्येनायजन्त आर्षेण विधिना तदा।
तत्र विद्यातपोवृद्धा ब्राह्मणा वेदपारगाः।
कथां प्रचक्रिरे पुण्यां सदसिस्था महात्मनाम् ॥ 3-93-18(19840)
तत्र विद्याव्रतस्नातः कौमारं व्रतमास्थितः।
शमठोऽकथयद्राजन्नाधूर्तरजसं गयम् ॥ 3-93-19(19841)
शमठ उवाच। 3-93-20x(2008)
आधूर्तरजसः पुत्रो गयो राजर्षिसत्तमः।
पुण्यानि तस्य कर्माणि तानि मे शृणु भारत ॥ 3-93-20(19842)
यस्य यज्ञो बभूवेह बह्वन्नो बहुदक्षिणः।
यत्रान्नपर्वता राजञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ 3-93-21(19843)
घृतकुल्याश्च दध्नश्च नद्यो बहुशतास्तथा।
व्यञ़्जनानां प्रवाहाश्च महार्हाणां सहस्रशः ॥ 3-93-22(19844)
अहन्यहनि चाप्येवं याचतां संप्रदीयते।
अन्ये च ब्राह्मणा राजन्भुञ्जतेऽन्नं सुसंस्कृतम् ॥ 3-93-23(19845)
तत्र वै दक्षिणाकाले ब्रह्मघोषो दिवं गतः।
न च प्रज्ञायते किंचिद्ब्रह्मशब्देन भारत ॥ 3-93-24(19846)
पुण्येन चरता राजन्भूर्दिशः खं नभस्तथा।
आपूर्णमासीच्छब्देन तदप्यासीन्महाद्भुतम् ॥ 3-93-25(19847)
यत्रस्म गाथा गायन्ति मनुष्या मरतर्षभ।
अन्नपानैः शुभैस्तृप्ता देशे देशे सुवर्चसः ॥ 3-93-26(19848)
गयस्य यज्ञे के त्वद्य प्राणिनो भोक्तुमीप्सवः।
तत्र भोजनशिष्टस्य पर्वताः पञ्चविंशतिः ॥ 3-93-27(19849)
न तत्पूर्वे जनाश्चक्रुर्न करिष्यन्ति चापरे।
गयो यदकरोद्यज्ञे राजर्षिरमितद्युतिः ॥ 3-93-28(19850)
कथं तु देवा हविषा गयेन परितर्पिताः।
पुन शक्ष्यन्त्युपादातुमन्यैर्दत्तानि कानिचित् ॥ 3-93-29(19851)
सिकता वा यथा लोके यथा वा दिवि तारकाः।
यथा वा वर्षतोधारा असंख्येयाः स्म केनचित्।
तथा गणयितुं शक्या गययज्ञे न दक्षिणाः ॥ 3-93-30(19852)
एवंविधाः सुबहवस्तस्य यज्ञा महीपतेः।
बभूवुरस्य सरसः समीपे कुरुनन्दन ॥ 3-93-31(19853)

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि त्रिनवतितमोऽध्यायः ॥ 93 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-93-10 वानीरमालिनी वेत्रपङ्क्तियुक्ता। सरो गयशिरो यत्रेति क. ध. पाठः ॥ 3-93-24 ब्रह्मशब्देन वेदध्वनिना ॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.